Ποιος μου έμαθε να θέλω;

“Ένα κλουβί βγήκε να βρει ένα πουλί.“
— Franz Kafka, Die Zürauer Aphorismen, αρ. 16

“Τα καλά παιδιά δεν θυμώνουν.”
“Οι άντρες δεν κλαίνε.”
“Η θέση της γυναίκας είναι στο σπίτι.”
“Πρέπει να γίνω η καλύτερη εκδοχή του εαυτού μου.”

Πολύ πριν μπορέσουμε να εξετάσουμε όσα προσλαμβάνουμε, έχουμε ήδη αρχίσει να τα κάνουμε δικά μας. Οικογενειακές εντολές, άρρητες προσδοκίες, έμφυλα πρότυπα, θρησκευτικά και κοινωνικά μηνύματα —μαζί με τις σύγχρονες επιταγές της επιτυχίας, της ευτυχίας, της παραγωγικότητας και της αυτοβελτίωσης— συχνά μιλούν με τη δική μας φωνή.

Στη θεραπεία Gestalt, ενδοβολή ονομάζουμε τη διαδικασία με την οποία προσλαμβάνουμε κάτι από το περιβάλλον χωρίς να το έχουμε «μασήσει»: χωρίς να το έχουμε εξετάσει, διαφοροποιήσει και αφομοιώσει μέσα από τη δική μας εμπειρία.

Η ενδοβολή δεν είναι από μόνη της προβληματική. Κανόνες και αξίες μάς προστάτεψαν, μάς έδωσαν προσανατολισμό και μάς βοήθησαν να διατηρήσουμε σημαντικούς δεσμούς. Η δυσκολία αρχίζει όταν όσα κάποτε μας στήριξαν παραμένουν άκαμπτα, παρότι οι ανάγκες και οι συνθήκες μας έχουν αλλάξει· όταν νομίζουμε ότι επιλέγουμε, αλλά ακολουθούμε μια κληρονομημένη απαίτηση μεταμφιεσμένη σε δική μας φωνή.

Σήμερα, η εξουσία δεν λειτουργεί μόνο μέσω της απαγόρευσης. Διαμορφώνει επίσης όσα θεωρούμε επιθυμητά και μετατρέπει την επιδίωξή τους σε προσωπική υποχρέωση:

“Μπορείς να γίνεις τα πάντα — άρα πρέπει.”
“Ακολούθησε το πάθος σου.”
“Αξιοποίησε όλες τις δυνατότητές σου.”
“Μη μένεις στάσιμος.”
“Γίνε ο αληθινός εαυτός σου.”

Όταν οι δυνατότητες μετατρέπονται σε απαιτήσεις χωρίς τέλος, η ελευθερία μπορεί να γίνει μια φυλακή χωρίς ορατούς τοίχους και χωρίς ταβάνι. Η αδυναμία να ανταποκριθούμε συχνά βιώνεται ως προσωπική ανεπάρκεια, αντί να μας οδηγεί στην αμφισβήτηση του ίδιου του αιτήματος. Το διαρκές “δεν είμαι ακόμη αρκετός” τροφοδοτεί την αυτοεπιτήρηση, τη ντροπή και την εξουθένωση.

Το σεμινάριο προσεγγίζει την ενδοβολή ως αναπτυξιακή, σχεσιακή και πολιτισμική διαδικασία. Δεν ενδοβάλλουμε μόνο φράσεις, αλλά και βλέμματα, τρόπους σχέσης και απαντήσεις στο ερώτημα:

“Ποιος χρειάζεται να είμαι για να παραμείνω αγαπητός, ασφαλής και συνδεδεμένος με τους άλλους;”

Σάββατο 16:00–20:00 | Online θεωρητικό μέρος

Το θεωρητικό μέρος του Σαββάτου αποτελεί ένα ολοκληρωμένο και αυτοτελές σεμινάριο, το οποίο μπορεί να παρακολουθηθεί είτε ζωντανά online είτε αποκλειστικά μέσω βιντεοσκόπησης.

Θα εξετάσουμε:

• τι είναι —και τι δεν είναι— η ενδοβολή,
• τη θετική λειτουργία της στη μάθηση, στην ανάπτυξη και στη διατήρηση σημαντικών δεσμών,
• τη σχέση της με το Υπερεγώ,
  πώς μεταδίδονται ρητά και άρρητα μηνύματα στην οικογένεια και στις σημαντικές σχέσεις,
• τον ρόλο του σχολείου, της θρησκείας, των ομάδων, της διαφήμισης και των κοινωνικών προτύπων,
• τη μετάβαση από το παραδοσιακό “πρέπει να υπακούσεις” στο σύγχρονο “πρέπει να πραγματώσεις τον εαυτό σου”,

• πώς αναγνωρίζουμε μια ενδοβολή και αρχίζουμε να τη “μασάμε”.

Η θεωρία θα συνδυαστεί με ατομικές ασκήσεις παρατήρησης και αναστοχασμού και πλούσιο υλικό από ταινίες και παραδείγματα από την πολιτική και κοινωνική ζωή, φωτίζοντας τη λειτουργία των ενδοβολών στο ατομικό και στο συλλογικό πεδίο.

Κυριακή 10:00–17:00 | Διά ζώσης βιωματικό μέρος

Μέσα από ατομική εργασία, ασκήσεις σε μικρές ομάδες και πειράματα Gestalt, θα εμβαθύνουμε στη βιωματική επεξεργασία των ενδοβολών και θα διερευνήσουμε:

• ποιες φωνές και ποια βλέμματα ζουν μέσα στα προσωπικά μας «πρέπει»,
• ποιες ανάγκες εξυπηρέτησαν οι ενδοβολές μας και ποιο είναι σήμερα το κόστος τους,
• πώς βιώνουμε στο σώμα την υπακοή, τη συμμόρφωση ή την απόκλιση,
• πώς οι ενδοβολές επηρεάζουν τις επιλογές και τις σχέσεις μας,

• τι θέλουμε να διατηρήσουμε, να μετασχηματίσουμε ή να αφήσουμε πίσω.

Στόχος δεν είναι να απαλλαγούμε από κάθε επιρροή ή να ανακαλύψουμε έναν δήθεν ανεπηρέαστο “αληθινό εαυτό”, αλλά να αποκτήσουμε μεγαλύτερη επίγνωση και ελευθερία στη σχέση μας με όσα μας διαμόρφωσαν — ώστε οι επιλογές μας να μην αποτελούν απλώς μια πιο εκλεπτυσμένη μορφή συμμόρφωσης.

Η συμμετοχή στη διά ζώσης ημέρα προϋποθέτει την παρακολούθηση του θεωρητικού μέρους του Σαββάτου.

Υπάρχει μερική θεωρητική επικάλυψη με το σεμινάριο “Ψυχικές Άμυνες”· εδώ η ενδοβολή αποτελεί τον κεντρικό άξονα της θεωρητικής και βιωματικής διερεύνησης.